Finanse - Rozwoj budzetu panstwa

Wpływ stosunków towarowo-pieniężnych na rozwój budżetu państwa nie wymaga szerszej argumentacji. Budżet jest - par excellence - kategorią i instytucją pieniężną. Wzrost gospodarczy powodował nie tylko wzrost ogólnego dobrobytu społeczeństw, lecz także wzrost „konsumpcji państwa". Wzrost potrzeb fiskalnych państwa prowadził do ilościowego rozwoju budżetu. O ile rozwój stosunków towarowo-pieniężnych jest podstawą rozwoju ilościowego budżetu, o tyle pozostałe czynniki rozwoju budżetu mają w znacznej części znamiona czynników jakościowych. Na uwagę zasługuje zwłaszcza ważny czynnik ukształtowania budżetu w znanej nam obecnie postaci, związany z oddzieleniem majątku publicznego od majątku królewskiego. Znaczenie tego faktu jest doniosłe dla powstania gospodarki publicznej w ogóle. W przełożeniu na język współczesny oznacza wyodrębnienie dwóch wielkich sektorów własnościowych: sektora publicznego i sektora prywatnego. Niewyraźne granice własności wywołują wiele negatywnych konsekwencji w sferze gospodarczej i społecznej, ponieważ własność zawsze wiąże się z odpowiedzialnością za posiadany majątek, dochody itp. Dla uformowania budżetu państwa kluczowe znaczenie miało coraz wyraźniejsze wraz z upływem czasu zarysowywanie się granic gospodarki publicznej. Proces ten rozpoczął się w XIV wieku we Francji. Stosunkowo wcześnie rozdział taki dokonał się w Polsce; już w 1504 r. podczas obrad sejmu w Piotrkowie rozdzielono skarb koronny i skarb publiczny. analiza techniczna migomedia